Het laatste lint brengt een eerbetoon aan Leen Vandersteen

Suske en Wiske 384 Het laatste lint is een bijzonder album in de lange geschiedenis van Suske en Wiske. Het album is namelijk opgedragen aan Helena Vandersteen, beter bekend als Leen, de oudste dochter van Willy Vandersteen. Zij overleed op 22 februari 2025 op 86-jarige leeftijd. Elf dagen later overleed ook haar echtgenoot Alex Wilequet.

Stond Leen Vandersteen model voor Wiske?

Leen vertelde regelmatig dat zij zichzelf zag als het voorbeeld voor Wiske. Dat is goed voorstelbaar: toen Willy Vandersteen in 1945 begon aan de stripreeks was zijn oudste dochter zes jaar oud, vrijwel even oud als Wiske in Rikki en Wiske. Inspiratie uit het eigen gezin lag voor de hand. Willy Vandersteen zelf heeft die koppeling nooit expliciet genoemd. Hij zei wel dat Wiske de personificatie is van ieder klein meisje. Leen speelde die rol soms ook letterlijk: bij gelegenheden verscheen ze verkleed als Wiske, compleet met wit jurkje en het kenmerkende rode strikje.

Ook later bleef ze op verschillende manieren verbonden met de strip. In 1960 stonden Leen en haar zussen Liliane en Christiane model voor de gezusters Feriteel in De zingende zwammen. Lili Feriteel (oftewel Leen) zou later nog een belangrijke rol spelen in De schone slaper. Kleine Leen zagen we terug in album 331 Sooi en Sientje (2015). In 2025 droeg Luc Morjaeu zijn hommagealbum De anonieme alchemist (2025) aan haar op.

Leen Vandersteen aan het roer van Studio Vandersteen

Na het overlijden van Willy Vandersteen in 1990 hield Leen zich aanvankelijk op de achtergrond. Als een van de erfgenamen was ze betrokken bij Studio Vandersteen, maar zonder zich met de dagelijkse gang van zaken te bemoeien. Dat veranderde aan het einde van de jaren negentig. De verkoop van Suske en Wiske liep terug en de overtuiging groeide dat de reeks een nieuwe impuls nodig had. Paul Geerts, die decennia lang als tekenaar én schrijver de hoofdreeks had gedragen, moest genoegen nemen met een bijrol. Marc Verhaegen werd de nieuwe artistiek leider van de studio.

In 2002 nam Leen de zakelijke leiding van Studio Vandersteen op zich. Hoewel ze geen ervaring had in de stripwereld, was ondernemen haar niet vreemd. Ze had eerder twee modezaken gerund. Haar winkel Dzin in Kalmthout kreeg zelfs een vermelding in De Belhamel-bende. Ook mocht ze o.a. in 1984 de uniformen van het personeel van de Belgische vervoermaatschappij De Lijn ontwerpen. Als zaakvoerder van de studio bleek ze een belangrijke koersbepaler. Ze vond dat Suske en Wiske met hun tijd moesten meegaan, zonder de eigen identiteit van de reeks uit het oog te verliezen.

Een beslissende invloed op de wereld van Suske en Wiske

Onder haar leiding werd de wereld van Suske en Wiske verder uitgebreid. In 2002 verscheen Klein Suske en Wiske, bedoeld voor een jongere doelgroep. Later volgde de succesvolle spin-offreeks Amoras, waarmee een volwassen lezerspubliek werd aangesproken. Daarnaast verschenen musicals, de speelfilm De duistere diamant en de animatiefilm De Texasrakkers. Leen stond open voor nieuwe initiatieven, zolang die de reeks versterkten.

Ook artistiek schuwde ze moeilijke beslissingen niet. Onder Marc Verhaegen kregen de verhalen steeds vaker een mythisch karakter, met veel ruimte voor fantasy-elementen. Hoewel dat veel bewonderaars had, vonden de erven en zaakwaarnemers dat de reeks te ver af kwam te staan van het klassieke karakter van Suske en Wiske. In februari 2005 kwam het tot een breuk. Verhaegen werd ontslagen en nog diezelfde dag werd er een nieuw creatief team gepresenteerd met Luc Morjaeu als tekenaar en Peter Van Gucht als scenarist.

Leen bleef jarenlang onvoorwaardelijk achter Morjaeu en Van Gucht staan. Bij persvoorstellingen en interviews was zij het gezicht van Studio Vandersteen. Onder haar leiding kreeg de hoofdreeks in 2017 bovendien een grondige visuele vernieuwing. Vanaf album 339, De planeetvreter, kregen de albums een modernere vormgeving en ondergingen de figuren een metamorfose. Tot 2022 bleef Leen verantwoordelijk voor de zakelijke leiding van de studio.

Ook controverses rond haar vader ging Leen niet uit de weg. Toen al jarenlang geruchten de ronde deden dat Willy Vandersteen tijdens de Tweede Wereldoorlog onder het pseudoniem Kaproen antisemitische spotprenten voor de Duitse bezetter had gemaakt, namen de erven en de uitgeverij zelf het initiatief voor onafhankelijk onderzoek. Toen daaruit bleek dat Vandersteen inderdaad Kaproen was, accepteerde Leen die uitkomst en liep zij daar niet voor weg. 

Een passend eerbetoon

Met Het laatste lint is er voor het eerst een album uit de hoofdreeks dat expliciet aan Leen Vandersteen is opgedragen. Daarmee eren de makers niet alleen de dochter die al van jongs af aan nauw met het ontstaan van Wiske werd verbonden, maar ook de vrouw die ruim twintig jaar lang een beslissende invloed had op de ontwikkeling van Studio Vandersteen.

Ook aan de uitstraling van het album is aandacht besteed. De oorspronkelijke omslag van Het laatste lint was grotendeels uitgevoerd in grijstinten. Hoewel die opzet artistiek sterk was, vonden de makers de sfeer uiteindelijk te somber voor een eerbetoon aan Leen Vandersteen. Bovendien zou ook het daaropvolgende album, De duistere ziel, een donkere omslag krijgen. Daarom werd besloten de cover alsnog lichter en kleurrijker uit te voeren, beter aansluitend bij Leens voorkeur voor een vrolijke en heldere uitstraling.

Daarmee krijgt ook de titel Het laatste lint een extra betekenislaag. Het rode lint van Wiske is al zichtbaar vanaf de eerste strook van Rikki en Wiske uit 1945 en groeide uit tot een van de meest herkenbare elementen van het personage. Meer dan tachtig jaar later verbindt datzelfde lint het prille begin van de reeks met een bijzonder eerbetoon aan Leen Vandersteen!

Suske en Wiske 384 Het laatste lint is te bestellen in onze webshop.